Een bizarre verjaardag

Eergisteren nacht hebben we de vreselijkste nachtrit gehad tot hier toe. Een rit terwijl het buiten misschien -10° was in een bus zonder chauffage. We hadden nog op voorhand gevraagd of we dekens nodig hadden en kregen, maar we werden gerustgesteld dat er chauffage was. Geen Boliviaan op de bus zonder minstens één deken of een slaapzak. Twee stomme touristen maar op de bus, in hun gewone outfit en bijna bevroren. Ik kan me niet herinneren of, en zoja wanneer, ik eens zo lang, zo koud gehad heb. Vreselijk, maar we hebben we weer overleefd. We zullen maar denken 'what doesn't kill you, makes you stronger'. Een beetje ironisch dergelijke ervaring te hebben op de nacht dat we 2 maanden onderweg zijn, en dan nog naar één van de plaatsen in Z-Amerika, waar één van de grootste mensenrechtenschendingen ter wereld is gebeurd: Potosi.



Aan de stad Potosi is een zeer maffe geschiedenis verbonden. Wederom een koloniale stad, behorend tot het Unesco werelderfgoed, maar met een geschiedenis waar je niet goed van wordt. Zo'n 500 jaar geleden werd hier zilver ontdekt door een Inca, in de Cerro Rico (de rijke berg), een uitgedoofde vulkaan die de stad domineert. De Spanjaarden zijn hier uiteraard weer opgesprongen. Er was zoveel zilver gevonden in de 300 jaar vanaf zo'n 1550, dat dit de rijkste en grootse stad van Zuid-Amerika was. Nogthans werd zo goed als alle zilver naar Spanje verscheept, en gedurende 2 eeuwen financierde het zilver van Potosi de excessen van het decadente Spaanse regime.

Maar dan de gruwelijkste cijfers: in de 300 jaar onder Spaanse 'colonial rule', zijn naar schatting 8 miljoen slaven (inheemsen en zwarten) omgekomen. Vanaf 18j moesten zij shiften van 12u draaien, maar wat erger was, zij verbleven 4 maanden full time onder de grond (werken, eten en slapen). Na 4m naar boven, en dan moesten ze hun ogen bedekken met doeken, of ze waren meteen blind.

Na de Spanjaarden, zijn deze mijnen privé- en staatsbezit geweest, maar sinds de eerste helft van de jaren '90 zijn dit coöperatieven. De mijnwerkers werken nu voor zichzelf, vaak 12u per dag.

Een plek die zo exemplarisch is voor de geschiedenis van Z-Amerika en voor de koloniale periode, moesten we toch eens van dichtbij bekijken. En dit op de dag dat zowel Caroline 29 wordt als de Boliviaanse nationale feestdag is. Een bijzondere verjaardag, zij dat er ongetwijfeld al leukere zijn geweest...



Vandaag slapen de mineros niet meer onder de grond, maar veel beter is hun leven toch niet. Ze verdienen zo'n 100 euro per maand, net genoeg om te overleven hier.



Elke vrijdag schenken ze coca bladeren, cigaretten en 98° sterke alcohol aan hun god: degene die hun naar hun ertsen leidt: vandaag de dag nog amper zilver, maar veeleer tin, zink en andere toxische ertsen. Er werken nog zo'n 7000 mensen in deze mijnen. Er zijn een paar 100 mijnen in deze berg. Per jaar sterven er zo'n 30 door ongevallen, instortingen, en onmiddellijke vergiftiging ed. Maar de meeste mijnwerkers sterven ook vandaag nog na een vijftiental jaar aan longziekten, maar er zijn in deze regio geen alternatieven. Niemand investeert in deze ongezonde plek, een stad die op meer dan 4060 meter ligt.

Dynamiet en lont, we hebben buiten een halve staaf laten ontploffen en dat gaf echt een waanzinnig knal en stof. Dat moet wat zijn als ze in de mijngangen tot 20 staven tegelijk laten ontploffen.

Elk jaar verzakt deze berg 5cm, en geologen voorspellen dat binnen een 30 tal jaar hij gewoon volledig zal inzakken omdat hij zo uitgegraven is. Hopelijk is het dan weer de Boliviaanse feestdag, zodat er niet teveel mijnwerkers aan de slag zijn. Maar als ze de instorting overleven, is het nog maar de vraag wat ze verder zullen doen, want wat is deze stad zonder de mijn. Volgens mij zal dit dan een spookstad worden, het einde van de hard stukje geschiedenis vol mensenleed.

Morgen vertrekken we naar Tupiza, het wilde westen van Bolivia, een boogscheut van de Argentijnse grens.